Karika koja nedostaje: Fosil drevnog primata preciznije pokazuje račvanje grane koja vodi do čovjeka!

Prije nekoliko godina, saudijski paleontolog Iyad Zalmout nehotično je ostvario golemo otkriće. Tragajući za fosilima drevnih kitova i dinosaura, stvorenja za koja se specijalizirao, u saudijskoj pustinjskoj regiji Al-Hijaz iskopao je sjajno očuvanu lubanju do tad nepoznate životinje. Već na prvi pogled, bilo mu je jasno da se radi o primatu, no više od toga tek je trebala otkriti analiza. O vrsti, nazvanoj Saadanius hijazensis (po arapskoj riječi za majmuna i lokaciji otkrića), on i kolege su u međuvremenu mnogo doznali. Pokazalo se da je nalaz iznimno važan, jer prekida brojne paleontološke sporove o račvanjima grane koja je, kroz evoluciju, dovela do čovjeka. Naime, poznato je da majmuni Starog svijeta dijele evolucijske pretke koji vode prema čovjekolikim majmunima te, naposljetku, do modernog čovjeka. Najstariji dosad poznati zajednički preci majmuna i čovjekolikih majmuna stari su trideset pet milijuna godina, a fosili stari otprilike dvadeset tri milijuna godina već pokazuju jasne znakove razdvajanja. Novi nalaz popravlja evolucijska grananja puno preciznijim određenjem vremena! Fosil ranije nepoznate vrste, kao i zasebnoga koljena, star je, naime, dvadeset osam milijuna godina. Lubanja ima značajke karakteristične i za majmune i za čovjekolike majmune, što je naročito zamjetno na kostima lica i čeljusti. Primat je sličio kapucinu, majmunu Novoga svijeta, ali je bio znatno krupniji, težak dvadesetak kilograma. U vrijeme kad je skakao sa stabla na stablo, oligocenu, Afrika i Arapski poluotok bili su jedinstveni i odvojeni od Eurazije. Ondje su tada rasle guste šume.

Piše: Lucija Kapural

Komentari