Na današnji dan

Kronštatski ustanak – pobuna mornara protiv boljševičke vlasti – 1921.

Pobuna je krenula s brodova Petropavlovsk i Sevastopolj.

Velika pobuna mornara sovjetske Baltičke flote protiv boljševičke vlasti dogodila se 28. veljače 1921. godine u ratnoj luci Kronstadt, koja se nalazi na otoku Kotlin u istočnom dijelu Finskoga zaljeva, pred ulazom u Sankt Peterburg. Do pobune, koja je u povijesti ostala zapamćena kao Kronštatski ustanak, došlo je u završnoj fazi građanskog rata u kojoj su boljševici bili nadomak pobjedi nad kontrarevolucionarima. Istovremeno sovjetska vlada pojačava politiku tzv. ratnog komunizma koji dovodi do oskudice i gladi stanovništva. To se nezadovoljstvo počelo odražavati i na mornare Baltičke flote, koji su nepune četiri godine ranije imali važnu ulogu u dolasku boljševika na vlast. Bila je to ujedno jedna od prvih pobuna koju su protiv boljševičke vlasti podigli sami sudionici revolucije.

Pobuna je krenula s brodova Petropavlovsk i Sevastopolj čiji su mornari donijeli rezoluciju kojom se od sovjetske vlade tražio niz ekonomskih i političkih reformi, prije svega legalizacija anarhističkih i drugih radikalno lijevih grupa. Nakon glasina da vlast sprema napad na pobunjenike mornari uhićuju političkog komesara flote Nikolaja Kuzmina, a pobuni se pridružuju i građani Kronstadta. Nakon što su mornari odbili ultimatum Vlade o predaji, jedinice Crvene armije, na čelu s Mihailom Tuhačevskim, pješice prelaze preko zaleđenog Finskog zaljeva te provaljuju u grad 17. ožujka s oko 30.000 ljudi, dok je pobunjenika bilo oko 18.000. Nakon dva dana teških borbi pobunjenici su svladani, a njihov vođa anarhist Stepan Petričenko pobjegao je u Finsku. Velik dio pobunjenika završio je u zatvoru, a mnoštvo ih je i pogubljeno (njih oko 2.000).

Iako je bio vojnički skršen, ustanak je posredno postigao svoj cilj, s obzirom da je boljševički vođa Lenjin, suočen sa tako spektakularnim izrazom nezadovoljstva protiv boljševičke vlasti, odlučio napustiti ratni komunizam u korist Nove ekonomske politike.

Piše: Dražen Krajcar

Komentari