09.10.

Jugoslavenski kralj Aleksandar ubijen u Marseillesu – 1934.

Jugoslavenski kralj Aleksandar ubijen u Marseillesu – 1934.

Atentat su organizirali ustaše i VMRO, uz potporu Italije i Mađarske.

U francuskom lučkom gradu Marseillesu devetog listopada 1934. godine ubijen je jugoslavenski kralj Aleksandar Karađorđević. Atentat su zajedno organizirali ustaše i makedonska revolucionarna organizacija VMRO, koje su težile stvaranju neovisne Hrvatske i Makedonije. U atentat su bile umiješane i pojedine strane sile, u prvom redu Mussolinijeva Italija, koja je imala teritorijalne pretenzije prema Jugoslaviji, odnosno njezinoj jadranskoj obali.

Naime, iako se u vanjskoj politici oslanjao na Francusku kralj Aleksandar želio se približiti i Njemačkoj i Italiji. Dolaskom Hitlera na vlast Francuzi su se zabrinuli zbog ovog zbližavanja te njihov ministar vanjskih poslova Louis Barthou dolazi u Beograd u lipnju 1934. gdje raspravlja o situaciji u Europi i dogovara posjet Aleksandra Francuskoj. Saznavši za put ustaški vođa Ante Pavelić i vođa VMRO-a Vančo Mihajlov (obojica su bila u emigraciji) odlučuju se za akciju, želeći Aleksandrovim ubojstvom potaknuti nerede u Kraljevini Jugoslaviji. Prešutnu podršku dobili su u vrhovima vlasti Italije i Mađarske, a atentat je pripreman u Janka pusti u Mađarskoj. Dokopavši se planova puta osnovana je teroristička grupa koju je predvodio Eugen Dido Kvaternik. Grupa je lažnim putovnicama ušla u Francusku gdje se podijelila – jedan dio čekao je u Marseillesu, a drugi u Parizu.

Jugoslavenska tajna služba saznala je za pripremu atentata, ali je Aleksandar odbio odgoditi putovanje. U Marseilles je stigao na razaraču Dubrovnik. Dočekao ga je Barthou, pa su zajedno sjeli u automobil i provezli se ulicama ispunjenima klicajućom gomilom koja je izražavala dobrodošlicu. U jednom trenutku iz gomile je istupio atentator Veličko Georgijev Kerin i pucao na kralja, francuskog ministra i vozača automobila.

Kerin, poznat pod psedonimom Vlado Černozemski i nadimkom Vlada Šofer, radio je kao vozač vođe VMRO-a i bio je iskusan strijelac. Odmah je na licu mjesta proboden mačem jednog francuskog časnika, a zatim ga je dokrajčila bijesna gomila. Naknadno je utvrđeno da francuski ministar Barthou nije umro od njegovog metka, nego od metka koji je ispalio jedan francuski policajac u pokušaju da upuca Kerina.

Kralj Aleksandar izdahnuo je na licu mjesta. Prema pisanju novina posljednje su mu riječi bile: “Čuvajte mi Jugoslaviju.” Prema njegovoj oporuci vlast u Jugoslaviji, do punoljetnosti njegovog sina Petra, preuzelo je namjesništvo na čelu s knezom Pavlom Karađorđevićem, Aleksandrovim bratićem.

piše: Dražen Krajcar

Facebook Comments

Vezani članci